است هركس بايد به حضور يك امام معصوم و پيراسته از خطا در جهان معتقد باشد . از ديدگاه او امامان دوازده‌گانهء شيعه امامانى معصوم از خطا هستند و در وظايف شرعى امامت از سوى آنان قصورى نمىشود . در ديدگاه شيخ مفيد گرچه از دادن وصف آگاهى از غيب به امامان خوددارى مىشود و از اين سخن به ميان مىآيد كه امامان نيز همچون ديگر مردمان آفريده‌هاى حادث خداوند هستند و در دوران زندگى همانند ديگران در معرض بيمارى و آسيب قرار دارند ، امّا به اين باور نيز تمايل نشان داده مىشود كه امامان از بسيارى از امور و از همهء دانش‌ها و مهارت‌ها و زبان‌ها آگاهى داشته باشند . شيخ چنين چيزى را به لحاظ عقلى در شمار امور ممتنع نمىداند . « 1 » روىهم‌رفته ، ساختار مباحثى كه شيخ مفيد در آثار كلامى خود از جمله اوائل المقالات مطرح مىكند ، ساختارى با كليات همسنگ و هم سياق با مكتب اعتزال به نظر مىرسد و نسل‌هاى پسين به تكميل و منظم‌تركردن اين ساختار پرداخته‌اند ، آن‌گونه كه شايد بتوان نمونه‌اى از اين ساختار نظم يافته‌تر را در آثار شاگردان او ، به ويژه الذخيره سيد مرتضى و المعارف ابو الصلاح حلبى ديد . شيخ مفيد افزون بر اين‌كه يكى از بزرگ‌ترين متكلمان شيعى و نمايندهء اصلى يا از نمايندگان اصلى انديشه‌هاى كلامى شيعيان دوازده امامى است ، در عين حال در فقه و در دانش حديث نيز صاحب مكتب و شخصيتى اثرگذار بوده است و مجموعه آثارى كه از او برجا مانده ، خود اين جامعيت و جايگاه را گواهى مىكند . آثار شيخ مفيد شيخ مفيد آثار علمى فراوانى در دانش شيعى پديد آورد كه شمار آن‌ها را دويست اثر يا افزون بر آن دانسته‌اند . يكى از جامع‌ترين گزارش‌ها در اين‌باره گزارش نجاشى است كه در آن از صد و هفتاد و هفت اثر ياد شده است . « 2 » جز اين ، فهرست‌هاى ديگرى نيز وجود دارد كه سياههء آثار كمترى را در خود

--> ( 1 ) . بنگريد به : همان ، ص 75 - 78 . ( 2 ) . بنگريد به : نجاشى ، رجال ، ص 399 - 403 .